Hej!
Zapraszam do przeczytania ostatniego już wpisu poświęconego niedokrwistości z niedoboru żelaza. Dzisiaj zajmę się tylko sferą dotyczącą odpowiedniego odżywiania w tym schorzeniu.
Chciałabym zacząć od tego, że podane wskazówki żywieniowe są jedynie zbiorem ogólnych zasad w żywieniu w niedokrwistości, jeśli cierpisz na niedokrwistość skonsultuj się ze specjalistą w celu ustalenia indywidualnej diety! Każdy z nas jest inny i ma inne potrzeby oraz preferencje co do spożywanego pokarmu :)
 |
| https://www.flickr.com/photos/68711844@N07/ |
Dieta w anemia jest dietą, powiedziałabym dość przyjemną. Nie ma tu zbyt wielu restrykcji, ważny jest odpowiedni dobór produktów, ich przygotowanie i połączenia w posiłkach. Choć kluczowym składnikiem jest żelazo, nie można zaniedbać innych elementów prawidłowej diety.
Żelazo:
W pokarmach występuje w formie hemowej, lepiej przyswajalnej i bardziej wartościowej dla organizmu i niehemowej, która jest trudniej wchłanialna. Żelazo hemowe wchłania się w jelitach z pożywienia w około 20%, a niehemowe od 1 do 5%. Średnio z diety mieszanej żelazo wchłania się w około 15%. Zapotrzebowanie zawarte w normach żywienia niejako uwzględnia fakt, że nie całe żelazo zawarte w pożywieniu jest możliwe do wchłonięcia w jelitach, stąd tak duża zaplanowana podaż. W codziennej diecie ważne jest sięganie po produkty zwierzęce, jak i roślinne.
Żelazo w pokarmach |
Forma hemowa | Forma niehemowa |
Produkty pochodzenia zwierzęcego: drób, mięso zwierząt rzeźnych, ryby i owoce morza, jaja. Najwięcej w: mięsie wołowym, jagnięcinie, podrobach. | Produkty pochodzenia roślinnego: nasiona roślin strączkowych, pełnoziarniste produkty zbożowe, orzechy, nasiona, pestki, zielone warzywa, kiełki, kakao. |
UWAGA! Produkty pochodzenia zwierzęcego zawierają największe ilości dobrze przyswajalnego żelaza, jednak są też źródłem niekorzystnych dla zdrowia nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu! Dlatego nie należy przesadzać z ich spożyciem. | UWAGA! Produkty pochodzenia roślinnego oprócz żelaza, zawierają wiele substancji, które zaburzają jego wchłanianie w przewodzie pokarmowym! |
Składniki wpływające na wchłanianie żelaza:Byłoby idealnie, gdyby osoby chore na anemię lub nią zagrożoną, mogły po prostu sięgać po produkty zawierające duże ilości żelaza i nie przejmować się niczym więcej. Niestety matka natura zrobiła nam mały psikus i żywność obfituje w związki, które będą hamować wchłanianie żelaza. Na szczęście są i takie związki, które pozytywnie wpływają na gospodarkę żelaza w naszych organizmach.
Związki wpływające na wchłanianie i wykorzystanie żelaza |
Korzystne | Niekorzystne |
Witamina C, zawarta w owocach i warzywach. Ich dodatek jest też korzystny na występujące w nich pektyny. Owoce i warzywa należy spożywać do każdego posiłku. | Kwas fitynowy, zawarty w nierafinowanych produktach zbożowych, nasionach roślin strączkowych, kakao. Jego niekorzystne działanie można zmniejszyć poprzez namaczanie, gotowanie oraz fermentację. Pomaga również dodatek witaminy C. |
„Meat factor”, czyli czynnik wchodzący w skład białek zwierzęcych. | Kwas szczawiowy, występujący w największych ilościach w rabarbarze, szczawiu i szpinaku. |
Niektóre aminokwasy, np. cysteina. | Polifenole, czyli silne przeciwutleniacze, znajdziemy je w warzywach, owocach, czerwonym winie, kawie i herbacie. |
Kwasy organiczne, np. kwas mlekowy, bursztynowy, które znajdziemy w kiszonkach. | Taniny, zawarte w kawie i herbacie. Należy unikać popijania posiłków tymi napojami! |
Fruktoza, zawarta w owocach. | Awidyna, fityniany, zawarte w jajach kurzych. |
Glutation- przeciwutleniacz, zawarty w, między innymi, czerwonym winie. | Niektóre składniki mineralne, takie jak cynk, wapń i miedź. |
Fosforany, zawarte w żywności wysokoprzetworzonej, peklowanej. |
Warto łączyć owoce i warzywa, zarówno świeże jak i kiszone, z produktami mięsnymi. Dodatkowo zawartość białek zwierzęcych w posiłku wspiera wchłanianie żelaza niehemowego z produktów roślinnych. Pektyny (substancje balastowe) zawarte w owocach i warzywach również mogą poprawiać biodostępność żelaza.
 |
| https://www.flickr.com/photos/68711844@N07/ |
Największym problemem w dietoterapii jest chyba znalezienie złotego środka między spożyciem żywności wysokoprzetworzonej, oczyszczonej, która jest uboga w substancje odżywcze, a żywnością niskoprzetworzoną, która, choć zawiera duże ilości żelaza, to obfituje również w związki utrudniające jego wchłanianie i wykorzystanie przez nasze organizmy.
Moja praktyczna rada: sięgaj naprzemiennie po produkty białe, oczyszczone (białe pieczywo, biały ryż, drobne kasze) oraz produkty z wysokiego przemiału, brązowe, pełnoziarniste (ciemne pieczywo, brązowy ryż, grube kasze). Sięgaj po różne produkty każdego dnia, pamiętaj o dobrych źródłach żelaza i produktach wspomagających jego wchłanianie (witamina C, białka zwierzęce, kwasy organiczne, fruktoza).
I na koniec jeszcze dwie sprawy, o których warto wspomnieć:
- Alkohol: wpływa niekorzystnie na gospodarkę żelaza, obniża wchłanianie i zwiększa utratę pierwiastka. Jedynie można by rozważyć kieliszek czerwonego wina od czasu do czasu, jednak ja z zasady raczej nie zalecam alkoholu w jakiejkolwiek diecie- decyzję pozostawiam Wam.
- Leki: przyjmowane przez nas leki również mają duży wpływ na żelazo, niestety głównie niekorzystny. Leki, które zmniejszają wchłanianie żelaza to niektóre antybiotyki (tetracykliny i związki chelatujące), preparaty trzustkowe, leki alkalizujące, stosowane w dyspepsji i chorobie refluksowej przełyku. Leki przeciwzakrzpowe, w tym salicylany (aspiryna) oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne (ketoprofen, kwas acetylosalicylowy, ibuprofen, naproksen) powodują z kolei zwiększone wydalanie żelaza wraz z moczem.
To chyba tyle :) Jeśli macie jakieś pytania lub wątpliwości pytajcie w komentarzach lub piszcie na przewodnik.po.dietetyce@gmail.com :)